Nie ma jednej prawdy…

Istnieje nieco ironiczna definicja literackich arcydzieł. To książki, o których wszyscy mówią, ale nikt ich nie czyta. Obywatel Kane to bez wątpliwości filmowe arcydzieło, które już wkrótce będzie można sobie przypomnieć lub zobaczyć po raz pierwszy. Jak wszystkie filmy z cyklu Klasyka kina, Obywatel Kane będzie wyświetlany tylko w kinach studyjnych.

O wpływie dzieła Wellesa na rozwój kinematografii napisano bardzo wiele. Nowatorskie rozwiązania warsztatowe polegały m. in. na ujęciach, podkreślających monumentalność filmowego obrazu czy niepełnym oświetleniu twarzy bohaterów. Jako ciekawostkę można dodać, że Welles jako pierwszy pokazał sufity we wnętrzach pomieszczeń.

W przypadku Obywatela Kane’a istnieje ścisła korelacja pomiędzy formą i treścią. Jest to chyba pierwszy film, który został całkowicie poświęcony jednemu bohaterowi. Tajemnica jego ostatnich słów staje się pretekstem do szukania prawdy o życiu Kane’a. Relacje osób, które go znały, nie układają się w jedną, spójną całość. W retrospekcjach obserwujemy ważne momenty jego życia, ale nadal nie zbliżamy się do prawdy. To film pełen dwuznaczności i niedopowiedzeń, którego jedynym pewnym przesłaniem pozostaje to, że człowiek jest tajemnicą. Pierwsza i ostatnia scena pokazują tablicę z zakazem wstępu na posesję Kane’a. Można ten zakaz odczytać symbolicznie, jako brak zgody na przekraczanie granicy wewnętrznego terytorium. Duża dowolność (ale nie swawola) interpretacyjna sprawiła, że powstał jeden z pierwszych filmów, zakładający czynny udział widza, bez którego opowiadana historia byłaby niepełna.

Obywatel Kane nie stracił aktualności. Skróty dokonane w fabule, kilkakrotna zmiana perspektywy narracyjnej czy rozpoczynająca film guasi-kronika filmowa – to wszystko do dziś stosowane rozwiązania filmowe. Filmoznawcy zgodnie uznają go za jeden z najważniejszych tytułów w dorobku światowej kinematografii. Zatem obecność na seansie obowiązkowa.

MT

“Obywatel Kane” (Citizen Kane)

reż. Orson Welles, wyk. Orson Welles, Joseph Cotten i in.

USA 1941, polska premiera 26.06.2009